Amazon’un ürettiği Ring kapı zilleri, Amerika’da pek çok evin girişinde yer alıyor. Standart kameralı zillerin bir adım ötesine geçen bu sistem, yüz tanıma ile hafızaya kaydetme gibi özelliklere sahip. Ring’in geçtiğimiz günlerde Super Bowl reklamında duyurduğu yeni yapay zeka özelliği ise tartışmaları da beraberinde getirdi. Bu yeni özellik, kaybolan evcil hayvanların bulunması için kapı zillerinin entegre bir şekilde çalışmasını içeriyor. Ancak kitlesel gözetim endişelerinin zirvede olduğu bir dönemde, kapı zillerinin bu çapta bir takip ağına dönüşme ihtimali kamuoyunu haklı olarak tedirgin ediyor.
Sivil kullanım amacıyla üretilmiş teknolojik ürünlerin suistimal edilerek farklı maksatlarla kullanılması artık çokça karşılaştığımız bir durum. Telefonların ve bilgisayarların kişisel kullanım dışında gözetim amaçlı kullanımı çok yakın bir geçmişe kadar kullanım vakaları bilinmediği için bilim kurgu senaryosu olarak kalmıştı. Artık mesele telefon ve bilgisayar gibi risk barındırması muhtemel varsayılan ürünlerden daha masum görünüme sahip ürünlere kadar genişlemiş durumda. Artık tartışma kapı zilleri, güvenlik kameraları, ev robotları ve araç kameraları gibi eşyalar etrafında dönüyor.
Amerika’da yaygın olarak kullanılan Ring akıllı kapı zillerinin Super Bowl’da yayımlanan reklamı, yeni bir kitle kaynaklı senaryo sunuyor. Bu hipotetik kurguda, köpeğiniz kaybolduğunda ağdaki diğer komşulara bildirim gidiyor ve kayıp hayvanın kendi kameralarına takılıp takılmadığını kontrol etmeleri isteniyor. Sürece dahil olup olmamak ise tamamen bildirimi alan kullanıcının insiyatifine bırakılmış durumda. Ring CEO’su Jamie Siminoff bu dijital süreci, “arka bahçenizde kayıp bir köpek bulduğunuzda tasmasına bakıp oradaki numarayı arayıp aramamaya karar vermeye” benzeterek masumlaştırıyor.
Siminoff’a göre kamuoyunda oluşan sert tepkilerin asıl nedeni, mahallenin iç içe geçen mavi gözetim halkalarıyla adım adım tarandığını gösteren reklam görseline dayanıyor. Zira reklam için oluşturulan görsel, sanki bir mahallenin haritalanmasını ve hedeflenmesini resmediyormuş gibi görünüyor.
Kaynak: RINGSiminoff, gözetim etrafında gelişen tartışmalarda da yaptıkları şeyin gözetim değil, güvenlik merkezli olduğunu vurguluyor. Fortune dergisine verdiği röportajda sürekli gözetimin güvenlik amaçlı gerekliliğine dair anlatısını, Ocak ayında ABD’de yaşanan sarsıcı bir vakayla temellendiriyor. 84 yaşındaki Nancy Guthrie’nin aniden ortadan kaybolduğu bu olayda, evdeki bir Google Nest güvenlik kamerasının maskeli bir şahıs tarafından çeşitli bitki ve yapraklarla kapatılarak kör edildiği görülmüştü.
Siminoff da bu trajik durumu kendi ekosistemini meşrulaştırmak için kullanarak oldukça radikal bir çıkış yaptı. Guthrie’nin evinde daha fazla güvenlik kamerası bulunsaydı, bu kaçırılma vakasının aydınlatılabileceğini, hatta belki de hiç yaşanmayabileceğini söyledi. Bu yaklaşım, şirketin trajik bir kaçırılma vakasını kendi ürünlerini pazarlamak için kullandığı izlenimi yarattığı için kamuoyunda sert tepkilere neden oldu.
Dahası, Ring’in kapasitesi yalnızca kayıp hayvanları bulmakla sınırlı değil; sistem aynı zamanda “Yangın Nöbeti” (Fire Watch) ve “Topluluk Talepleri” (Community Requests) gibi özelliklerle yerel kolluk kuvvetlerine doğrudan veri akışı sağlayabiliyor. Tüm bu mekanizmalar, Amerikan toplumunda giderek tırmanan “Devlet bizi izliyor” paranoyasını ve gerilimini daha da körüklüyor.
CEO Siminoff, tüm bu ağa katılımın tamamen kullanıcı tercihine bağlı olduğunu ve dileyenlerin kendilerini izole ederek tamamen güvenli bir kullanım alanı yaratabileceğini savunuyor. Ancak bu mahremiyetin kullanıcılar için bir bedeli var: Cihazın yapay zeka destekli tüm yenilikçi özelliklerinden feragat etmek. Ortak veri paylaşımı ve bulut özellikleri devre dışı bırakılıp uçtan uca şifreleme açıldığında, Siminoff’un altını çizdiği üzere, görüntülere yetkililer bir yana Ring veya Amazon çalışanları dahi erişemiyor.
Sivil teknolojilerin ufak güncellemelerle nasıl devasa gözetim ağlarına dönüşebildiğine şahit olmamız, hayatımıza soktuğumuz bu araçların gerçek mahiyetine dair derin soru işaretleri doğuruyor. Pentagon’un yapay zeka entegrasyonundan ev güvenlik kameralarının adli izleme araçlarına dönüşmesine kadar uzanan bu geniş yelpaze, teknolojinin “sivillik” iddiasını hızla buharlaştırıyor. İşin en ürkütücü yanı ise bu gözetimin artık meydanlardaki dev kameralarla değil; kapı zilimiz gibi son derece masum görünen ve hayatımızın kılcal damarlarına kadar sızan günlük tüketici ürünleriyle yapılıyor olması.
Sivil Kameralar ve Dijital Gözetleme
Savaş alanında gözetleme ve istihbarat faaliyetleri büyük ölçüde yüksek maliyetli askeri teknolojilere dayanıyor. Uydu görüntüleri, insansız hava araçları ve sahadaki insan istihbarat ağları, hedef tespiti ve operasyon planlamasında temel araçlar olarak kullanılıyor. Ancak son yıllarda dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte bu tablo önemli ölçüde değişmeye başladı. Günümüzde şehirlerin sokaklarına, evlerin girişlerine veya işletmelerin çevresine yerleştirilen sivil güvenlik kameraları, modern savaşın beklenmedik ancak oldukça etkili bir gözetleme aracına dönüşmüş durumda.
İnternet bağlantılı güvenlik kameralarının sayısındaki hızlı artış ve bu cihazların büyük bölümünün zayıf siber güvenlik altyapısına sahip olması, devlet destekli hacker grupları için ciddi alan açıyor. Günümüzde askeri ve istihbarat aktörleri, pahalı uydu sistemleri veya riskli insansız hava araçları kullanmak yerine, doğrudan hedef bölgelerde bulunan sivil kameraları ele geçirerek gerçek zamanlı görüntü elde edebiliyor. Bu durum, hem maliyetleri düşürüyor hem de operasyonların daha gizli şekilde yürütülmesinin önünü açıyor.
Bu yöntemin en belirgin şekilde ortaya çıktığı çatışmalardan biri Rusya-Ukrayna savaşı oldu. Her iki tarafın da karşı tarafın şehirlerinde bulunan internet bağlantılı kameraları ele geçirerek askeri birliklerin hareketlerini, altyapı tesislerini ve savunma sistemlerini gözlemlediği birçok kez rapor edildi. Ukrayna güvenlik birimleri, Rusya’nın Kiev’deki bazı kameraları kullanarak hava savunma sistemlerinin konumunu tespit etmeye çalıştığını açıklamıştı. Buna karşılık Ukraynalı hacker gruplarının da Rusya ve Kırım’daki kamera ağlarını izleyerek askeri hareketliliği takip ettiği biliniyor.
Benzer bir yöntem son dönemde Orta Doğu’daki gerilimlerde de gündeme geldi. Siber güvenlik araştırmalarına göre İran bağlantılı hacker grupları, özellikle bölgedeki ülkelerde bulunan sivil güvenlik kameralarını hedef alarak bu sistemlere sızmaya çalıştı. Bu girişimlerin bazıları, İran’ın füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla aynı zaman diliminde gerçekleştiği iddia ediliyor. Bu durum, saldırı öncesinde hedeflerin izlenmesi veya saldırı sonrası hasar tespitinin yapılması amacıyla bu kameraların kullanılmak istendiğini gösteriyor.
Sivil kamera ağlarının istihbarat amaçlı kullanımı yalnızca İran’la sınırlı değil. Bu işi çokça kullanan istihbarat servisleri arasında CIA ön planda. Financial Times haberine göre CIA, İran’ın üst kademe isimlerine saldırı düzenlerken bunu, Tahran’da bulunan trafik kameralarına sızarak gerçekleştirdi.
Bu gelişmeler, modern savaşın askeri teknolojilerle gündelik hayatın parçası haline gelen sivil teknolojilerin arasındaki ayrımı bulanıklaştırıyor. Milyonlarca internet bağlantılı kameranın dünya genelinde yaygın şekilde kullanılması ve bu cihazların çoğunun güvenlik altyapısının olmayışı, onları siber saldırılara karşı oldukça savunmasız hale getiriyor. Üstelik bu sistemlerin sahipleri çoğu zaman güvenlik risklerinin farkında bile değil.
Neticede, sivil kamera ağlarının askeri ve istihbarat amaçlı kullanımı önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşması muhtemel görünüyor. Dijital altyapının git gide savaşın bir parçası haline gelmesi, güvenlik kavramının da yalnızca askeri sistemlerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.