ArtıKÜME 2025 · Yerli Yersiz

Trajik Şakalaşmalar

Mehmet Sıddık Turan

Seri, ağırlıklı olarak kahkaha atan, alaycı jest ve mimiklerle çevresini tiye alan grotesk portrelerden oluşur. Seride yer alan figürler, akıl ile akılsızlık arasındaki boşluğu görünür kılarak rasyonel davranış kalıplarını sorgulayan bir tavır geliştirir. “Deli” figürü, aklın yerine geçen bir karşı-bilgelik biçimi olarak, barbarlığı ve yıkımı grotesk bir karnaval atmosferi içinde izleyiciye sunar. Abartılı kahkahalar, yaşam enerjisinin formu taşıran bir yoğunlukla bedeni parçalayarak grotesk bir yapıya dönüşür. Malzeme olarak tercih edilen deri, bu anlatımın temel taşıyıcısıdır. Pörsümüş, sarkmış ve buruşmuş yüzeyiyle deri; zamanın geçişini, varoluşun çelişkilerini ve ölümün kaçınılmazlığını yansıtan bir metamorfoz alanı olarak işlev görür. Aynı zamanda hem bir örtü hem de bastırılanın dışavurumuna imkân tanıyan tekinsiz bir yüzey olarak konumlanır. Deri, sakladığını ifşa eden bir arayüz olarak, bedenin kırılganlığı ile kültürel gerilimler arasındaki ilişkiyi görünür kılar. Bu yönüyle çalışma, bedenin disipline edilme süreçlerini ve bu süreçlere yönelik müdahalelerin izlerini taşır. Delilik, bu bağlamda yüksek beklentilerden ani bir boşluğa düşü-şün yarattığı bir durum olarak ele alınır. Seri içinde bu olgu kimi zaman politik bir yergi, kimi zaman ise alaycı ve üstünlük kuran bir tavır olarak görünürlük kazanır. Grotesk estetik içinde kahkaha, eleştirel bilincin bir aracı hâline gelerek asi, muzip ve dönüştürücü bir nitelik kazanır. Bu kahkaha, izleyicinin rızasını aşan bir etki yaratırken, abartı üzerinden gerçeklik ve yücelik algısını sarsar; uyum, düzen ve kutsallık gibi kavramları çözündürür. Çağdaş sanatta sıklıkla başvurulan aşırılık imgesi, burada sınırların ihlali olmanın ötesinde, mevcut düzenin kusurlarına karşı geliştirilen bir ifade biçimi olarak değerlendirilir. Kahkaha, bu anlamda ilkesel bir itaatsizlik üretir ve normatif yapıları sabote eden politik bir araç hâline gelir. Mizahın kaba ve yıpratıcı etkisi, içinde bulunulan dünyanın çelişkilerini, dehşetini ve giderek normalleşen absürtlüğünü açığa çıkaran bir eleştiri alanı oluşturur.