ArtıKÜME 2025 · Yerli Yersiz

Bu Bir Prova Değil “Le Réel”

Yusuf Onur Aydın

Bu oyun, “karşılaşmalar” teması etrafında kurgulanmış; katmanlı yapısı, post-dramatik yaklaşımı ve belgesel unsurlarıyla çağdaş yerli tiyatro metni olarak konumlanır. Sahneleme açısından multimedya, dijital teknoloji ve parçalı reji anlayışını bir araya getirerek çağdaş Türk tiyatrosuna yenilikçi bir form önerir. Aynı zamanda çalışma, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dramatik Sanatlar Bölümü’nde yürütülen “Çağdaş Tiyatro Estetiğin-de Sinestetik Deneyim: Medya Teknolojisi” başlıklı doktora araştırmasının bir çıktısı olarak, akademik düzlemde de katkı sunmayı amaçlar. Oyun, merkezine göçmenlik meselesini alırken; gerçeklik, temsiliyetin sınırları, etik ve tanıklık kavramlarını tartışmaya açar. Anlatı, yangında hayatını kaybeden göçmen işçilerin son günlerini sahneye taşımaya çalışan bir tiyatro kumpanyasının prova sürecine odaklanır. Bu süreçte oyuncular karakterlerle, sesler anlatılarla, gerçeklik ise kurmacayla iç içe geçer. Sahne ile gerçeklik arasındaki sınır giderek belirsizleşirken, ortaya çıkan yapı bir prova olmaktan çıkarak gerçekliğin kendisine yaklaşır. Bu noktada temel soru belirginleşir: Gerçek, gerçekten temsil edilebilir mi? Çalışma,  Le Réel  kavramından hareketle gerçekliği, sembolik dü-zenin dışında kalan bir alan olarak ele alır. Bu yaklaşım, sahnede kurulan temsilin sınırlarını sorgulayan düşünsel çerçevenin temelini oluşturur. Proje, tematik katmanlı yapısını multimedya teknolojileri aracılığıyla görünür kılar. Sahne üzerinde kullanılan canlı kameralar, projeksiyon sistemleri, mikrofonlar, insan sesi ve canlı müzik, belgesel anlatının “canlılık” hissini güçlendirir. Görüntü ve ses katmanlarının eşzamanlı kullanımı, izleyicide sinestetik bir deneyim oluşturmayı hedefler. Sahnelemede, belgesel anlatının gerçekliğinden hareketle tiyatronun temel unsurlarından biri olan “canlılık” korunur. Tüm görsel içe-riklerin sahnede canlı kamera aracılığıyla üretilmesi, projeksiyon üzerinden ikinci bir izleme katmanı oluşturur. Oyuncuların ürettiği sesler ve ritimler, sahnede canlı olarak icra edilen müzikle birleşerek performatif bir bütünlük kurar. Bu deneyim içinde yer alan izleyici, sahnede kurulan gerçekliğe tanıklık ederken, aynı zamanda bu gerçekliğin temsil edilip edileme-yeceğini sorgular. Boşluklar, izleyicinin zihninde tamamlanır; böylece seyir, pasif bir izleme deneyiminden aktif bir düşünme sürecine dönüşür. Bu Bir Prova Değil: Le Réel, katmanlı yapısı ve teknolojiyle iç içe geçmiş sahneleme diliyle, konvansiyonel tiyatro deneyiminin ötesine geçerek izleyiciye çok katmanlı bir deneyim alanı sunmayı amaçlar.