ArtıKÜME 2025 · Yerli Yersiz

Yaradana Mektuplar

Rümeysa Memiş

Bu tekstil enstalasyonu, sanatçı tarafından dijital ve manuel yöntemlerle tasarlanan desenlerin farklı malzemeler aracılığıyla alternatif dünyalar kurmasıyla şekillenir. Kozmik bir tasavvur doğrultusunda katman katman kurgulanan perdeler, bugüne dair bir ses arayışını sembolik bir düzlemde ifade eder. Bu yapı, yaratıcıyla kurulan bir ilişki üzerinden izleyiciyi ruh ve fıtrat üzerine düşünmeye davet eder. Eser, adını  Yaradana Mektuplar  adlı yapıttan alır. Bu bağlamda çalışma, daha önce sergilenen desen arşivinin genişletilerek yeni bir anlatı alanına taşındığı bir yapı sunar. “Malzeme kütüphanesi” olarak tanımlanan sergileme biçimi, aslında bir desen kütüphanesi olarak işler. Çini, kalemişi, tezhip ve tekstil motifleri farklı yorumlarla bir araya getirilir; böylece tezyini sanatların ortak kökenine işaret edilir. Bu yaklaşım, yok olmaya yüz tutan tekstil pratiklerini ve kadın emeğini yeniden düşünmeye imkân tanıyan alternatif bir hafıza inşası önerir. Çalışma, Türk sanatının taşıyıcısı olarak konumlanan kadın üretimini merkeze alır. Sanatçının yorumladığı kilim motifleri (yanışlar), izleyiciye rehberlik eden bir anlatı dili kurar. Motiflerin yabancı bir dil gibi aktarılması, Türk kozmolojisi ve mitolojisini Türk-İslam düşünce gele-neğiyle birlikte ele alan çok katmanlı bir tahayyül alanı açar. Geleneksel üretim yöntemleri ve düşünce mirasıyla harmanlanan eser, uzun süreli akademik araştırmaların bir sonucu olarak tezyini sanatlardaki ruhun tekâmül süreçlerine ve birliğine odaklanır. Dişil ve eril arketipler üzerinden içsel bütünlüğün sağlanması, farklı malzeme ve yorumlarla aynı bağlam içinde görselleştirilir. Bu yaklaşım, sanatın dönüştürücü gücünü vurgulayarak izleyiciyi algı biçimlerini yeniden düşünmeye davet eder. Eserde, insanın evrimiyle paralel okunabilecek bir malzeme dönüşümü anlatısı da yer alır. İplik ve ipek, kimi zaman kök boya ile yavaşça renklenirken, kimi zaman iğne ve baskı teknikleriyle katman katman derinleşerek motifleşir. Her katman, yeni bir ifade alanı sunar. Merkez etrafında dağılan geçirgen ipek paneller, görme biçimlerinin yanıltıcılığına ve şeffaflık ihtiyacına işaret eder. Bu bağlamda zanaat pratikleri, insanın ruhsal dönüşümünde belirleyici bir rol üstlenir. Eser, bu dönüşümü görünür kılarken, izleyiciyi yumuşak ve sessiz bir denge hâli içinde düşünmeye davet eden bütüncül bir deneyim alanı sunar.